آنچه که آثار کوتاه “یان شوانکمایر” را تبدیل به آثاری درخشان و ارزشمند میکند ، درواقع همان “کم گویی” و “تعمق” است. اینکه تنها در اپیزودهای چند دقیقه ای ، چنان عمیق به تحلیل گری ها و ارائه نگرش های فلسفی میپردازد که مخاطبش را با انبوه معانی در کمترین زمان ممکن روبرو میسازد و اتفاقا اکسیر جادویی خود را از آنجایی میگرد که ابدا در این “کم گویی” ، به ورطه سطحی نگری و تیتر گرایی نمی افتد. اتفاقا این حجم کوچک آثار و عمق طویلشان ، بعضا یادآور المان های سوررئال و فانتزی آثار همین فیلمساز آوانگارد است. مانند کشوی کوچکی که در “آلیس” راه ورودی جهان خیالی عظیم فیلم بود. یا مانند آناتومی آدم ها در انیمیشن “غذا” که درونشان آسانسورهای بسیار بزرگی تعبیه میشد. این ایده ی “قرار دادن چشم اندازهای عظیم در ابژه های کوچک” یکی از معدود امضاهای مربوط به آثار شوانکمایر است.

اما در این یادداشت ، مشخصا به یکی از ویژه ترین آثار شوانکمایر و شاید بهتریشنان رجوع خواهیم کرد. اثری کوتاه (حدودا هفده دقیقه ای) به نام غذا (Food).

این انیمیشن شامل 3 بخش اصلی است که به هرکدام جداگانه خواهیم پرداخت اما نکته ی اساسی که در مورد کلیت آن موجود است ، تمثیلی بودن آن است. درواقع شوانکمایر با دستمایه قرار دادن غذا و عمل “غذا خوردن” ، به تصویر کردن مسائل بزرگتر انسانی پرداخته. مخصوصا اینکه اصولا نیاز انسان به غذا و احساس گرسنگی او و همچنین وابستگی او به شکم ، یکی از منزجر کننده ترین و شاید حیوانی ترین حالات انسانی است که عصای دست شوانکمایر در این اثر شده است. حال اینکه هر وعده و هر کنش پیوسته به کدام معانی است را بررسی خواهیم کرد :

1- صبحانه

در بخش نخست با فضایی تقریبا اداری مواجهیم. ساختاری زنجیره ای از آدم ها که با لباس هایی نسبتا رسمی ، روبروی یکدیگر قرار میگیرند و تبدیل به “غذاساز” هم میشوند. ساختار زنجیره ای به این صورت است که هرکس غذای خود را طبق دستورالعمل هایی ، از درون طرف مقابلش دریافت میکند و پس از خوردن غذا خودش نیز تبدیل به یک دستگاه غذاساز میشود تا نفر بعدی از آن استفاده کند. آنچه که در سطوح زیرین این بخش از انیمیشن مشهود است ، نوعی انتقاد از مصرف گرایی انسان هاست ، و نه مصرف انسان از پیرامون خود که مصرف از خود انسان. “صبحانه” به یک فضای کاری/اداری لینک میشود که کارکنان متفاوت آن ، برای شروع روز خود ، از همکار دیگرشان مصرف غذایی میکنند. کنش ها نیز با خشونت همراه است ، بیرون کشیدن زبان ، ضربه محکم به سر ، لگد به پا ، در واقع مواجهه ی دو فرد با خشونت که صرفا برای دریافت یک سینی غذای مختصر شکل میگیرد ، انزجاری از جنس روابط کاری/اداری انسان هارا یادآور میشود که به شکل کنایه آمیزی نیز به زندان تشبیه شده. آنگاه که هر فرد پس از زد و خورد ها و صرف غذا ، با قلم ، روی دیوار روزشمارش را تکمیل میکند.